Gibran Khalil Gibran

Gibran Khalil Gibran urodził się w 1883 roku w Bszarre, górskim miasteczku na północy Libanu, w okolicy świętych cedrów libańskich, z których jak głosi Biblia, Salomon zbudował świątynię w Jerozolimie.
Khalil został ochrzczony w obrządku maronickim i nadano mu na imię Gibran, po dziadku ze strony ojca - zgodnie z ówczesnym zwyczajem. W świecie arabskim znany był jako Gibran Khalil Gibran, zaś na Zachodzie zasłynął jako Khalil Gibran.
Młodego Khalila łączyło bardzo żywe uczucie z matką - Kamilą. Ich pełen zrozumienia związek dopomógł w rozwoju jego zdolności artystycznych. Ojciec, człowiek o szorstkim charakterze, próbował zniechęcić syna do sztuki.
Khalil był chłopcem raczej nieśmiałym i stroniącym od ludzi. Unikał towarzystwa rówieśników, wolał być sam i poświęcać czas na czytanie, rysowanie, pisanie i rozmyślania. Jeśli komuś udało się go wciągnąć do rozmowy, zdarzało się, że opowiadał niestworzone historie, których nikt nie rozumiał - przylepiono więc doń etykietę dziwaka.
W 1895 roku Kamila z czworgiem dzieci - Butrosem, synem Kamilii z pierwszego małżeństwa; Khalilem oraz córkami: Marianą i Sultaną - wyemigrowała do Bostonu, uciekając przed nędzą i utratą reputacji rodziny wywołaną uwięzieniem męża za korupcję.
Przedsiębiorczy i oddany swym bliskim Butros starał się zapewnić utrzymanie rodzinie i wykształcenie Khalilowi, który w wieku 12 lat rozpoczął naukę angielskiego. W tym czasie ujawnił się talent chłopca do rysunku.
W 1896 roku Gibran odkrył Denison House - instytucję, która pomagała rozwijać artystyczne zdolności u dzieci ze slumsów i ze środowisk imigracyjnej biedoty. W tym samym roku po raz pierwszy spotkał awangardowego bostońskiego fotografa Freda Hollanda DayŐa, który zaprzyjaźnił się z młodym Khalilem i wywarł na niego duży wpływ artystyczny i intelektualny.
Rok później Khalil, pragnąc dokończyć naukę arabskiego, powrócił do Libanu i wstąpił do słynnej Madrasat al-Hikmat - Szkoły Mądrości, założonej przez światłego maronitę, biskupa Josepha Debsa. Kształcił się tam według zreformowanego programu szkoły arabskiej, a także uczył się religii i etyki. Po złożeniu matury podróżował po Syrii i Libanie, odwiedzając historyczne miejsca, ruiny i pozostałości starożytnych cywilizacji.
W 1902 roku, w wieku 19 lat Gibran opuścił Liban, do którego nigdy już nie powrócił i udał się do Bostonu, gdzie poświęcił się malarstwu. W tym samym roku gruźlica zabrała mu siostrę Sultanę, a w następnym przyrodniego brata Butrosa i matkę Kamilę, którą bardzo kochał i głęboko czcił. Najpiękniejsze słowo w ludzkich ustach to słowo Matka - mówił Gibran. - To słowo pełne nadziei i miłości, słodkie i tkliwe, pochodzące z głębin naszego serca. Matka jest wszystkim: naszym pocieszeniem w smutkach, nadzieją w biedzie i naszą siłą w chwilach słabości. Jest źródłem miłości, łaski, współczucia i przebaczenia. Ten, kto traci matkę, traci niewinną duszę, bliską osobę, która go błogosławi i opiekuje się nim stale. Matka odzwierciedla wszystko w przyrodzie. Słońce jestmatką Ziemi i żywi ją swoim ciepłem. Nigdy nie opuszcza wszechświata nocą, dopóki nie uśpi Ziemi pieśnią mórz, hymnem ptaków i śpiewem strumyków. A ta ziemia jest matką drzew i kwiatów. Daje im życie, karmi je i odstawia od piersi. A kwiaty i drzewa stają się matkami wspaniałych owoców i nasion. I matka, pierwowzór wszelkiego istnienia jest wiecznym duchem pełnym piękna i miłości.
Nuta smutku, która pojawia się tak często w jego wierszach i listach płynie z rozpaczy po utracie najbliższych. Gibran znalazł pocieszenie i zachętę do dalszej pracy u swojej przyjaciółki - Josephine Peabody, młodej bostońskiej poetki i intelektualistki, z którą łączyła go przyjaźń, a potem romantyczne uczucie.
Dwa lata później spotkał Mary Haskell, dyrektorkę szkoły w Bostonie, która wspierała utalentowaną, osieroconą młodzież. Był to początek przyjaźni na całe życie, która chwilami przekształcała się w platoniczną miłość. Dzięki Mary Gibran mógł poświęcić się całkowicie malarstwu.
W 1905 roku zaczął publikować poematy prozą, które później wyszły po arabsku w formie dwóch książek, zatytułowanych A Tear and a Smile oraz Storms (niedawno zostały one wydane po angielsku jako The Vision, The Storm i The Beloved).
Rok później Gibran opublikował w Nowym Jorku, w języku arabskim, kolejny tytuł - Nymphs of the valley. Jego realistyczny opis problemów społecznych, takich jak prześladowanie kobiet i hipokryzja religijna spowodował burzę w środowisku arabskich intelektualistów emigracyjnych.
W 1908 roku wydał po arabsku drugą książkę, składającą się z krótkich opowiadań - Spirits Rebellious. W wieku 25 lat dzięki pomocy Mary Haskell Gibran wyjechał do Paryża, gdzie przez dwa lata studiował malarstwo, ulegając wpływom dominującej wówczas szkoły symbolizmu. Spędzał większość czasu w pracowniach i muzeach. Zapewne nie jest prawdą - co twierdzą niektórzy - że w tym czasie poznał Rodina, ale zanurzał się w tej samej atmosferze symbolizmu, co wielki rzeźbiarz.
Z Paryża wrócił do Bostonu. Romans z Mary rozwijał się, ale jego partnerka w którymś momencie wycofała się, obawiając się utraty pozycji towarzyskiej. Gibran opublikował w Kairze poematy prozą Beyond the Imagination, a w 1911 roku zaczął pracę nad swoim pierwszym utworem po angielsku - The Madman (Szaleniec, wyd. pol. czerwiec 2002), który ostatecznie ukazał się w 1918 roku.
Broken wings - jego jedyna powieść - opowiadająca historię miłości stłamszonej przez chciwość, konwenans i szowinizm, została wydana w Nowym Jorku po arabsku.
W 1912 roku Gibran na dobre przeprowadził się do Nowego Jorku. Tutaj spotkał i rysował Carla Junga, który wprowadził go w świat psychoanalizy.
Wystawiał obrazy w Montross Gallery na Piątej Alei. Był to wielki sukces, ponieważ większość galerii odmawiała przyjmowania prac Gibrana, zarzucając im nadmierne epatowanie nagością i modernizm.
W dojrzałym Gibranie narastał arabski nacjonalizm i niechęć do tureckiego panowania nad jego ojczyzną. W tym czasie w krajach Lewantu szalał głód. Gibran rozpoczął zbieranie funduszy na pomoc dla rodaków.
Pod wpływem jednego ze zwolenników Junga - Jamesa Oppenheima - związał się z nowym czasopismem literackim Seven Arts, w którym opublikował po angielsku kilka poematów prozą. Coraz częściej wystawiał obrazy w galeriach na Piątej Alei.
Pojawienie się Proroka (The Prophet) w 1923 roku było natychmiastowym i olbrzymim sukcesem. Stało się to z pewnością za sprawą liryzmu i prostego stylu dzieła. W tym samym roku Mary Haskell przeniosła się do Savanah w Georgii i ostatecznie odeszła z życia Gibrana, który został pozbawiony bliskiej przyjaźni i redakcyjnej współpracy.
Ale jego twórczość rozwijała się. Kolejno ukazują się: Kingdom of the Imagination (1927), Jezus, Son of Man (1928), a w 1931 roku The Earth Gods - ostatnia publikacja Gibrana za jego życia. Miesiąc później Khalil Gibran umiera na gruźlicę w nowojorskim szpitalu. The New York Sun napisał: Prorok nie żyje. Khalil pozostał znany w świecie jako nieśmiertelny prorok Libanu i mędrzec swoich czasów. Jego dzieła poetyckie i filozoficzne, szeroko czytane w kilkunastu językach świata są ciekawą, tak charakterystyczną dla jego myśli mieszanką filozofii Wschodu i Zachodu - połączeniem, które czasami wprawia w zakłopotanie zachodni sposób myślenia. Gibran podchodził do swojej pracy z dużym oddaniem i powagą oraz z wiarą w ważność duchowej strony życia. Gibran podkreśla, że w swoich pracach nie może nam wskazać drogi, którą mamy iść, ponieważ sami musimy ją odkryć.
Ciało Gibrana zostało przewiezione z powrotem do jego ojczyzny - Libanu i pochowane w klasztorze Mar Sarkis, który był ukochanym miejscem jego dzieciństwa.

  Drzewo Babel ul. Litewska 10/11 00-581 Warszawa    tel. (22) 629 40 62       listy@drzewobabel.pl